رامین جهانبگلو: دموکراسی تمرین روزمره شهروندی است، ایسنا
خبرگزاری دانشجویان ایران - تهران
سرویس سیاسی
احمد قابل گفت: دین با دموکراسی قابل جمع است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، این فعال سیاسی طی سخنانی در دومین جلسه از سلسله جلسات نقد و بررسی نشریهی دانشجویی جرس با عنوان دموکراسی سکولار و دموکراسی دینی، که روز سهشنبه در محل انجمن اسلامی دانشکدهی علوم پایهی دانشگاه تهران برگزار شد، در ادامه به بحث امامت اشاره و ابراز عقیده کرد: از 12 امام ما تعداد محدودی از آنها توانستند حکومت کنند و اگر امامت را مساوی با حکومت کردن قلمداد کنیم، این امر باعث خدشه وارد شدن به امامت امامانی میشود که حکومت نکردهاند.
احمد قابل خاطرنشان کرد: کسانی که معتقدند دین با دموکراسی قابل جمع نیست و دموکراسی دینی را رد میکنند، اطلاعات کمی نسبت به دین دارند، آنها دین رایج کنونی را در نظر میگیرند و بیان میکنند که این دو با یکدیگر هماهنگ نیستند در صورتی که اگر به ذات دین توجه شود مشاهده میکنیم که این دو با یکدیگر قابل جمع هستند.
وی با بیان این که دموکراسی به عنوان یک روش حکومت، با دین و جمهوری سازگاری دارد، ادامه داد: حتی این روش حکومتی با سلطنت نیز سازگاری دارد و اگر این امر را قبول نکنیم حکومت سلطنتی فعلی در انگلستان حکومت دموکراتیکی نیست.
قابل با اشاره به بحث گفتوگوی تمدنها آن را نشانهی سازگاری و انعطافپذیری ادیان عنوان کرد و گفت: وقتی میگوییم یک نفر فردی دموکرات و مسلمان است یعنی این دو (دین و دموکراسی) قابل تجمع هستند و فرد علاوه بر این که اصول اعتقادی خود پایبند است به اصول دموکراسی نیز احترام گذاشته و آنها را رعایت میکند.
قابل با اعتقاد بر این که دین یک نظریه است، دموکراسی را روشی عنوان کرد که میتواند به شکلهای مختلف درآید و افزود: احکام دینی ابزاری برای اجرای عدالت هستند و اگر به کمک این احکام توانستیم به عدالت دسترسی پیدا کنیم، این احکام دارای اعتبار و ارزش هستند.
این فعال سیاسی با اعتقاد به این امر که عقل همان دین است، اظهار داشت: دین در کنار عقل یک انگیزهی ثانویه برای کمک به عقل است ولی امروز متاسفانه عدهای دین را وسیلهی نفی عقل قلمداد میکنند، در حالی که اسلام اعتقاد دارد که تمام افکار را مطالعه کنید و با توجه به عقل خود از بهترین آنها تبعیت کنید.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، در این جلسه همچنین رامین جهانبگلو استاد دانشگاه اظهار عقیده کرد: امری به نام دموکراسی دینی در مدلهای حکومتهای سیاسی رایج نداریم و در هیچیک از رژیمهای سیاسی نیز شاهد این نوع مدل حکومتی نیستیم.
وی ابراز عقیده کرد: در روزنامهها و گفتمان روشنفکری ما دموکراسی را به معنای مردمسالاری ترجمه و با این ترجمه معنای واژهی دموکراسی را مخدوش میکنند، این یک سفسطه است.
جهانبگلو با اشاره به بعضی از خصوصیات مدل دموکراسی، اظهار داشت: در تاریخ اندیشهی سیاسی غرب بعد از ماکیاولی با ایجاد فضای شهری جدید و ایجاد انقلاب سرمایهداری مسالهی خودمختاری سیاست مطرح شد. در این تعریف سیاست مشروعیتش را از خود میگیرد و میتوان گفت خودمختاری سیاست پایههای دموکراسی مدرن شد.
این پژوهشگر با اشاره به این که در مدل حکومتی دموکراسی سیاست عقلانی تعریف میشود، اظهار داشت: در این تعریف به قول ماکسوبر انسانها در یک دنیای افسونزده زندگی میکنند و روابط افراد بر مبنای دین نیست بلکه بر مبنای اصول سکولار و منافع فردی و عقلانیت است و دین در حریم خصوصی افراد حضور پیدا میکند.
وی با بیان اینکه خود بنیادی نهادهای سیاسی یکی دیگر از خصوصیات دموکراسی است، اظهار داشت: در دموکراسی سکولار نهادهای سیاسی خودمختار هستند و در این نهادها میتوان رفرم ایجاد کرد، آنها مشروعیت خود را از فعالیت روزانهی شهروندان میگیرند و اگر مردم از مسوولان این نهادهای سیاسی خسته شدند، طبق قرارداد اجتماعی بسته شدهی میان آنها این افراد را کنار گذاشته و افرادی دیگر را جایگزین میکنند.
جهانبگلو با اعتقاد بر این که دموکراسی با دنیای سنتی قطع رابطه کرده، اظهار داشت: دموکراسی برای قراردادهای اجتماعی است که توسط جان لاک، هابزو ....در اندیشههای سیاسی غرب مطرح شد و بر اساس این قراردادهای اجتماعی قانون اساسی آمریکا، انقلاب فرانسه، انقلاب انگلیس و معاهدهی حقوق بشر شکل گرفت البته این قراردادهای اجتماعی شرعیت خود را از تصمیماتی که مردم میگیرند، اخذ میکند.
جهانبگلو ادامه داد: در دموکراسی به اعتلای فردیت و اومانیسم توجه ویژهای میشود و در این مدل حکومتی هر انسان به عنوان یک شهروند دارای حق و امتیازاتی است به افراد اجازه داده میشود که رشد و پیشرفت و از حقوق خود دفاع کنند.
این استاد دانشگاه با اشاره به خصوصیات دموکراسی (اعتلای فردیت) خودمختاری سیاسی، عقلانی بودن سیاست و قرارداد اجتماعی، مدعی شد: دموکراسی دینی از تعاریف این مفهومها عاجز است.
وی با رد دموکراسی مستقیم اظهار داشت: دموکراسی مستقیم امری دروغ است و کلاه بزرگی است که بر سر مردم گذاشته میشود اکنون ما شاهد دموکراسی میانجی (دموکراسی پارلمان) هستیم در این روش مردم به نمایندگان رأی و به آنها اجازه میدهند که از سوی آنها تصمیمگیری کنند.
جهانبگلو با اشاره به اصل تفکیک قوا که توسط منتسکیو مطرح شد، گفت: سه قوهی مجریه، قضاییه و مقننه در مدل دموکرات از هم جدا هستند و این اصل رژیمهای دموکرات در دنیا است.
وی با اعتقاد به این که یک فرد دیندار میتواند دموکرات باشد، افزود: مثلا دموکراتها مسیحی یک حزب سیاسی هستند و یک ایدئولوژی نیستند که بخواهند کل جامعه را با توجه به ایدئولوژی مسیحی تغییر بدهند بلکه آنها افرادی دموکرات و مسیحی هستند.
جهانبگلو ادامه داد: دموکراسی رژیم سیاسی بسیاری ظریفی است و به صورت ساده و آنی واژگون میشود مثل آنچه که در زمان هیتلر رخ داد.
وی با اشاره به این تعریف از دموکراسی (اکثریت خواستهی مردم) اظهار داشت: وقتی اکثریت مردم چیزی را میخواهند، خواست اکثریت مبنای درستی آن خواسته نیست و گاهی نخبگان باید علیه تودهها به خاطر آن خواستهی نادرست حرکت کنند و البته مردم با انتخابات تمرین دموکراسی کرده و با یک تجربه در انتخاب بعدی گزینهی صحیح را انتخاب کنند.
